Παρασκευή, 9 Δεκεμβρίου 2016

Το Τέλος της Σαουδικής Αραβίας?

Μετά το τέλος του Β Παγκοσμίου Πολέμου η Σαουδική Αραβία και οι ΗΠΑ έκαναν την περίφημη συμφωνία “Energy for Security”, σύμφωνα με την οποία οι ΗΠΑ ανέλαβαν να προστατεύουν την Σαουδική Αραβία και η Σαουδική Αραβία ανέλαβε την ενεργειακή ασφάλεια των ΗΠΑ, καθώς και την ανταγωνιστικότητα της Αμερικανικής οικονομίας, φροντίζοντας να τροφοδοτεί την παγκόσμια αγορά πετρελαίου με άφθονες ποσότητες ώστε οι τιμές να παραμένουν χαμηλές.

Χάρτης



Κάτι που φυσικά εξαγρίωνε τους Άραβες συμμάχους των Σοβιετικών, οι οποίοι ζητούσαν από τους Σαουδάραβες να μειώνουν την παραγωγή τους ώστε να κρατούν ψηλά τις τιμές πετρελαίου πχ Λιβύη, Αλγερία, Ιράκ, Σουδάν κλπ. (save our oil for our children).

Η Σαουδική Αραβία είχε επίσης να αντιμετωπίσει την μεγαλύτερη και σπουδαιότερη Αραβική χώρα, την Αίγυπτο, η οποία ζητούσε μέρος των κερδών των Αράβων του Κόλπου, αφού η Αίγυπτος αν και η σημαντικότερη Αραβική χώρα, και η μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του Αραβικού κόσμου, δεν είχε την τύχη να είναι πλούσια σε πετρέλαιο.

Ποτέ όμως στο παρελθόν η Σαουδική Αραβία δεν είχε φτάσει τόσο κοντά στο να αντιμετωπίσει μία Αραβική Άνοιξη όπως το 2012. Την περίοδο που ο Αιγύπτιος Γκαμάλ Νάσερ μαζί με την Συρία πολεμούσε την Σαουδική Αραβία (50ς-60ς), η Τουρκία και το Ιράν ήταν στενοί σύμμαχοι των ΗΠΑ και δεν τολμούσαν να απειλήσουν την ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας, γνωρίζοντας πόσο σημαντική ήταν αυτή η χώρα για την ασφάλεια των ΗΠΑ.

Ακόμη και το Ιράκ του Σαντάμ Χουσέιν που κατηγορούσε τους Σαουδάραβες για την μεγάλη τους παραγωγή πετρελαίου και τις χαμηλές τιμές δεν ήταν τόσο μεγάλος κίνδυνος για την Σαουδική Αραβία, γιατί μόλις ο Σαντάμ πήρε την εξουσία στα τέλη της δεκαετίας του 70 διεκδίκησε τα αποθέματα του Ιράν στα σύνορα με το Ιράκ, και η Σαουδική Αραβία έδινε στον Σαντάμ γενναιόδωρη οικονομική βοήθεια.

Άρα αν δούμε τις μεγάλες χώρες που περικυκλώνουν την Σαουδική Αραβία, Τουρκία, Ιράν, Αίγυπτος, Ιράκ, από τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι πρόσφατα η Τουρκία δεν αποτελούσε κίνδυνο γιατί ήταν στενός σύμμαχος των ΗΠΑ.

Χάρτης



Το Ιράν δεν αποτελούσε μεγάλο κίνδυνο για την Σαουδική Αραβία, και γιατί το Ιράν ήταν στενός σύμμαχος των ΗΠΑ μέχρι το 1979, αλλά και γιατί το Ιράν ήταν κοσμική μοναρχία (Σάχης), και άρα δεν μπορούσε να κατηγορήσει τους Σαούντ ως απίστους, ούτε ως μη σοσιαλιστές, αφού το Ιράν του Σάχη δεν ήταν ούτε σοσιαλιστικό ούτε Ισλαμικό. Ενώ σήμερα το Ιράν είναι χώρα και Ισλαμική και σοσιαλιστική, και μπορεί να χρησιμοποιεί και την σοσιαλιστική και την Ισλαμική ρητορική.

Άρα τις δεκαετίες 50 και 60 που οι Αιγύπτιοι χτυπούσαν την Σαουδική Αραβία η Τουρκία και το Ιράν, με τα όποια προβλήματα είχαν με την Σαουδική Αραβία, ήταν στο ίδιο στρατόπεδο με την Σαουδική Αραβία (ΗΠΑ).

Την δεκαετία του 70, όταν στο Ιράν έγινε η Ισλαμική Επανάσταση (1979) και το Ιράν αποχώρησε από το στρατόπεδο των ΗΠΑ, η Αίγυπτος εγκατέλειψε το στρατόπεδο των Σοβιετικών και προσχώρησε στο στρατόπεδο των ΗΠΑ. Άρα αντί η Σαουδική Αραβία να έχει να αντιμετωπίσει τους Αιγύπτιους που υποστηρίζονταν από τους Σοβιετικούς, είχε να αντιμετωπίσει  τους Ιρανούς που υποστηρίζονταν από τους Κινέζους και λιγότερο από τους Σοβιετικούς.

Υπήρχε και η προβληματική σχέση με τον Σαντάμ, που όπως είπα όμως ήταν λιγότερο επικίνδυνη λόγω του κοινού μετώπου Ιράκ-Σαουδικής Αραβίας εναντίον του Ιράν.

Μετά την άνοδο των Ισλαμιστών στην Τουρκία το 2003 η Σαουδική Αραβία άρχισε να αντιμετωπίζει εκτός από το Ιράν και την Τουρκία και το Κατάρ (βλέπε κοίτασμα South Pars/North Field και αγωγός Περσικού Κόλπου Τουρκίας). Και όταν με τις ευλογίες του Ομπάμα η Μουσουλμανική Αδελφότητα πήρε την εξουσία στην Αίγυπτο το 2012 με την υποστήριξη της Τουρκίας, του Ιράν και του Κατάρ, η Σαουδική Αραβία είδε τον χάρο με τα μάτια της για έναν χρόνο (2012-2013). Η Σαουδική Αραβία για πρώτη φορά βρέθηκε αντιμέτωπη με την Τουρκία, το Ιράν και την Αίγυπτο, οι οποίοι ενωμένοι στήριζαν στην Σαουδική Αραβία τους Ισλαμιστές σοσιαλιστές της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, και ακόμη χειρότερα είχαν και την ανοχή της διακυβέρνησης Ομπάμα.

Αλλά στην συνέχεια οι Αιγύπτιοι σοσιαλιστές ξαναπήραν την εξουσία στην Αίγυπτο ανατρέποντας τον Αδελφό Μουσουλμάνο Μοχάμεντ Μόρσι, και έλαβαν μεγάλες οικονομικές ενισχύσεις από την Σαουδική Αραβία. Στην συνέχεια η Σαουδική Αραβία έδωσε τεράστια ποσά και στην Τουρκία, και έκλεισε και αυτό το μέτωπο.

Η χρονιά όμως που η Μουσουλμανική Αδελφότητα βρέθηκε στην εξουσία στην Αίγυπτο ήταν για την Σαουδική Αραβία η χρονιά που πραγματικά είδε τον χάρο με τα μάτια της αφού για πρώτη φορά είδε απέναντι της την Αίγυπτο, την Τουρκία και το Ιράν σε έναν ενιαίο μέτωπο (Μουσουλμανική Αδελφότητα και εξεγέρσεις Σιιτών στην Σαουδική Αραβία).

Το ερώτημα είναι αν ξεπεράστηκαν οι κίνδυνοι για την Σαουδική Αραβία τώρα που οι Αιγύπτιοι σοσιαλιστές ξαναπήραν την εξουσία, και τώρα που η Τουρκία έλαβε τεράστιες οικονομικές ενισχύσεις από την Σαουδική Αραβία. Η απάντηση είναι σίγουρα όχι. Οι αναλυτές χαρακτηρίζουν το μέλλον της Σαουδικής Αραβίας από αβέβαιο ως σκοτεινό.

Οι οικονομίες της Τουρκίας και της Αιγύπτου είναι βαρέλια χωρίς πάτο και οι απαιτήσεις των δύο χωρών από την Σαουδική Αραβία θα αυξάνονται και δεν θα μειώνονται.

Ταυτόχρονα η Σαουδική Αραβία τα έχει σπάσει με τις ΗΠΑ μετά την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους το 2001, κάτι που οδήγησε τους Αμερικανούς στο να μεταφέρουν τις βάσεις τους από την Σαουδική Αραβία στο Κατάρ.

Η Σαουδική Αραβία βασίζεται στην Κίνα για τις εξαγωγές της, και κοντράρεται με την Ρωσία για τα μάτια της Κίνας. Μία η Ρωσία είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής της Κίνας μία η Σαουδική Αραβία. Το πρόβλημα για την Σαουδική Αραβία είναι ότι η Κίνα έχει πιο στενούς δεσμούς με το Ιράν και την Ρωσία. Τουλάχιστον με τα προ Τραμπ δεδομένα, όταν υπήρχε ο άξονας Ρωσία-Κίνα-Ιράν. Το μέλλον του άξονα Ρωσία-Κίνα-Ιράν μένει να το δούμε και στην εποχή Τραμπ. Αλλά και γεωγραφικά το Ιράν είναι σημαντικότερο από την Σαουδική Αραβία για την Κίνα, γιατί επιτρέπει στην Κίνα να αποφεύγει το Αμερικανικό Ναυτικό.

Άρα η Σαουδική Αραβία θέλει να στραφεί από τις ΗΠΑ στην Κίνα, αποξενώνει τις ΗΠΑ, αλλά η Κίνα είναι πιο δεμένη με τον θανάσιμο εχθρό της Σαουδικής Αραβίας το Ιράν. Και η άλλη δύναμη από την οποία η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να ζητήσει προστασία, η Ρωσία, συναγωνίζεται με την Σαουδική Αραβία για τις εξαγωγές πετρελαίου στην Κίνα. Αυτό μοιάζει λίγο με αδιέξοδο για την Σαουδική Αραβία. Δεν θέλει τις ΗΠΑ και προτιμάει την Κίνα, αλλά η Κίνα προτιμάει το Ιράν, και η άλλη λύση είναι η Ρωσία, ο μεγάλος αντίπαλος της Σαουδικής Αραβίας στις αγορές πετρελαίου.

Μία λύση φαντάζομαι ότι είναι να βάλει η Σαουδική Αραβία την Κίνα στην βασίλισσα της Σαουδικής Αραβίας την Saudi Aramco, ώστε η Κίνα να βλέπει το πετρέλαιο της Σαουδικής Αραβίας ως Κινεζικό, ελπίζοντας να την απομακρύνει από το Ιράν. Αλλά αρκεί αυτό? Δεν μπορεί το Ιράν να δώσει στην Κίνα αντίστοιχα ανταλλάγματα?

Άρα τίθεται το ερώτημα ποιος θα είναι ο προστάτης της Σαουδικής Αραβίας τον 21ο αιώνα? Τρεις είναι οι μεγάλοι παίκτες, οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία. Και όπως βλέπετε δυστυχώς για τους Σαουδάραβες η καλύτερη λύση δείχνει να είναι οι ΗΠΑ, και όλοι σχεδόν οι τρομοκράτες της 9/11 ήταν Σαουδάραβες, άσχετα αν ήταν εκπαιδευμένοι από το Ιράν και την Χεζμπολάχ. Η Σαουδαραβική Al-Qaeda εκπαιδευόταν από το Ιράν και την Χεζμπολά προ του πολέμου στην Συρία, αλλά οι χρηματοδότηση της προερχόταν από δωρεές πλούσιων Σαουδαράβων.

Οι Αμερικανοί έχουν πλέον τεράστια παραγωγή πετρελαίου και αερίου, και φτάνουν στο σημείο, πχ Τραμπ, να απειλούν την Σαουδική Αραβία ότι θα απαγορεύσουν τις εισαγωγές πετρελαίου από την Σαουδική Αραβία αν συνεχίσει να τους δημιουργεί προβλήματα στο Ιράκ. Τι σχέση έχει η σημερινή κατάσταση με το δόγμα “Energy for Security” του 20ου αιώνα?

Φαίνεται οι Αμερικανοί να έχουν κουραστεί από το δαιδαλώδες σύστημα εξουσίας των Σαούντ, γιατί με τόσα κέντρα εξουσίας είναι δύσκολο να υπάρχει μία ενιαία πολιτική, όταν υπάρχει αυτό το power game στο εσωτερικό της χώρας. Στο Ιράν, την Βόρεια Κορέα κλπ, υπάρχει ένας πόλος εξουσίας. Ή θα τα βρεις με αυτόν τον πόλο ή θα σου επιτεθεί. Αλλά ξέρεις τι να περιμένεις. Αυτό δεν ισχύει στην Σαουδική Αραβία με τα πολλά κέντρα εξουσίας και δύναμης που υπάρχουν στην χώρα.

Σαν να μην έφθαναν στην Σαουδική Αραβία τα γεωπολιτικά αδιέξοδα, οι χαμηλές τιμές πετρελαίου μειώνουν πάρα πολύ τα έσοδα της. Και την στιγμή που υπάρχει όλος αυτός ο πόλεμος στην Μέση Ανατολή, και η Σαουδική Αραβία πληρώνει δισεκατομμύρια σε τζιχάντια, η Σαουδική Αραβία πρέπει να δίνει και δισεκατομμύρια στην Αίγυπτο, στην Τουρκία και στο Πακιστάν, και πρέπει να πληρώνει και τους δημοσίους υπαλλήλους που στηρίζουν το καθεστώς των Σαούντ. Αν δεν υπάρχουν τα χρήματα για να συντηρηθεί ο δημόσιος τομέας της Σαουδικής Αραβίας θα γίνει Αραβική Άνοιξη.

Πάρα πολλοί αναλυτές εκφράζουν την άποψη ότι είναι αδύνατον να αποφύγει η Σαουδική Αραβία την Αραβική Άνοιξη. Φαίνεται λογικό αυτό που λένε αλλά προσωπικά δεν γνωρίζω το θέμα αρκετά καλά ώστε να έχω άποψη για το αν οι Σαούντ θα καταφέρουν να κρατηθούν στην εξουσία, ή αν τους ξεκάνει μία Αραβική Άνοιξη.

Να θυμίσω ότι πρόσφατα οι Αιγύπτιοι πήραν το μέρος της Ρωσίας στην Συρία, και βελτίωσαν τις σχέσεις τους με το Ιράν, παρά τα δισεκατομμύρια που τους έδωσε σε επιδοτήσεις πετρελαίου η Σαουδική Αραβία. Αυτό δείχνει την αδυναμία της Σαουδικής Αραβίας. Οι Αιγύπτιοι θεωρούν ότι οι Σαουδάρβαες είναι αναγκασμένοι να τους δίνουν λεφτά ακόμη και αν στην Συρία τους αγνοούν, ακόμη και αν οι Αιγύπτιοι βελτιώνουν τις σχέσεις τους με το Ιράν. Με λίγα λόγια οι Αιγύπτιοι θεωρούν ότι οι Σαουδάραβες θα πρέπει να πληρώνουν ακόμη και για την ουδετερότητα της Αιγύπτου στην κόντρα Σαουδικής Αραβίας-Ιράν, και να μην απαιτούν υποστήριξη εναντίον του Ιράν, γιατί αν δεν πληρώσουν για την ουδετερότητα θα βρούνε απέναντι τους και την Αίγυπτο και το Ιράν. Και έχουν δίκιο οι Αιγύπτιοι.

Σίγουρα η σωστή περιγραφή για το μέλλον των Σαούντ είναι ότι είναι από αβέβαιο έως σκοτεινό.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου