Δευτέρα, 20 Ιουλίου 2015

Αντικατάσταση του Αγωγού TAPI από τον TII?

Ωραίο άρθρο του Diplomat, με τίτλο “Modi in Central Asia: Goodbye TAPI, Hello TII?”, του Ιουλίου 2015. Το άρθρο αναφέρεται στο ταξίδι του Ινδού πρωθυπουργού Modi στο Τουρκμενιστάν, και στον αγωγό TAPI, τον οποίο τα τελευταία χρόνια προωθούν οι ΗΠΑ και η Ινδία (κόκκινη γραμμή). Σύμφωνα με το άρθρο, η Ινδία και το Τουρκμενιστάν έχουν κουραστεί να περιμένουν τον αγωγό TAPI. Το πέρασμα του TAPI από το Αφγανιστάν είναι πάρα πολύ δύσκολο, λόγω των γνωστών προβλημάτων τρομοκρατίας που αντιμετωπίζει το Αφγανιστάν.

Ο Ινδός πρωθυπουργός είπε ότι μετά την συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, θα πρέπει να εξεταστεί ως εναλλακτική στον TAPI ο αγωγός TII (Turkmenistan-Iran-India). Νομίζω ότι θα έπρεπε να αποκαλούν αυτόν τον αγωγό TIPI (Turkmenistan-Iran-Pakistan-India), και όχι TII (Turkmenistan-Iran-India), γιατί και αυτός ο αγωγός μέσα από το Πακιστάν θα πρέπει να περάσει για να φτάσει στην Ινδία (μαύρη γραμμή). Εκτός και αν αναφέρονται σε ένα επίγειο αγωγό Τουρκμενιστάν-Ιράν, και σε μία υποθαλάσσια σύνδεση του με την Ινδία, που δεν νομίζω ότι είναι αυτό για το οποίο μιλάνε.



Η Ινδία θα προτιμούσε φυσικά να αποφύγει τον μεγάλο της αντίπαλο, το Πακιστάν, και γι’αυτό έχει στο παρελθόν μελετήσει τον υποθαλάσσιο αγωγό Ιράν-Ομάν-Ινδία. Αλλά και ο αγωγός Ιράν-Ομάν-Ινδία μέσα από την ΑΟΖ του Πακιστάν θα πρέπει να περάσει για να είναι βιώσιμος οικονομικά (βλέπε κίτρινη γραμμή). Επομένως φαίνεται ότι μόνο μέσα από το Πακιστάν μπορεί να περάσει κάποια γραμμή προκειμένου να φτάσει στην Ινδία. Η μοναδική άλλη λύση θα ήταν ένας αγωγός Ρωσίας-Κίνας-Ινδίας (βλέπε μωβ γραμμή). Αυτή η λύση όμως περιλαμβάνει τον άλλο μεγάλο αντίπαλο της Ινδίας, την Κίνα, και επομένως δεν βελτιώνει και πολύ τα πράγματα για την Ινδία, αν δεν τα κάνει και χειρότερα.

Συνεπώς νομίζω ότι η Ινδία έχει συμβιβαστεί με μία λύση που θα περιλαμβάνει και το Πακιστάν. Υπάρχει φυσικά και η λύση των LNG terminals, που μπορούν να δέχονται υγροποιημένο φυσικό αέριο και να το μετατρέπουν στην αρχική του μορφή. Εννοείται ότι η Ινδία διαθέτει ήδη LNG terminals. Η λύση όμως του LNG έχει δύο μειονεκτήματα. Το πρώτο είναι ότι αποτελεί μία ακριβότερη λύση, και το δεύτερο ότι η τροφοδοσία μπορεί να διακοπεί από το αντίπαλο ναυτικό σε περίπτωση πολέμου.

Η Κίνα αντιθέτως, με τον αγωγό Ιράν-Πακιστάν που προωθεί, και τον οικονομικό διάδρομο Κίνας-Πακιστάν, θα προμηθεύεται το φυσικό αέριο του Ιράν μέσω δύο συμμάχων της, του Ιράν και του Πακιστάν, αποφεύγοντας εντελώς την Ινδία. Ένα πολύ ωραίο άρθρο για το ενεργειακό παιχνίδι ανάμεσα στην Κίνα και την Ινδία είναι το “Modi and the Sino-Indian Game for Iranian Gas”, του Ιουλίου 2015. Βλέπε παρακάτω διεύθυνση.

Να γυρίσω στο θέμα όμως. Το πρώτο άρθρο που ανέφερα, αναρωτιέται αν η λύση του αγωγού TII (Τουρκμενιστάν-Ιράν-Πακιστάν-Ινδία) εξυπηρετεί και τις γεωπολιτικές επιδιώξεις των ΗΠΑ, ώστε να έχει και την στήριξη των ΗΠΑ. Και προσθέτει ότι παρόλο που ο TAPI, στα χαρτιά τουλάχιστον, δεν φύγει από το τραπέζι, απομένει να δούμε αν από τις στάχτες του TAPI θα γεννηθεί ο TII. Εγώ παρόλο που δεν ξέρω αν τελικά θα αντικατασταθεί ο TAPI από τον TII, μπορώ με σιγουριά να πω ότι ο αγωγός TII δεν εξυπηρετεί τις γεωπολιτικές επιδιώξεις των ΗΠΑ, άσχετα αν τελικά οι ΗΠΑ αναγκαστούν να αποδεχτούν την αδυναμία κατασκευής του TAPI. Και λέω ότι ο Τουρκμενιστάν-Ιράν-Ινδία δεν εξυπηρετεί τις γεωπολιτικές επιδιώξεις των ΗΠΑ, λαμβάνοντας υπόψη μου τι είναι αυτό που προσδοκούν οι ΗΠΑ από το Τουρκμενιστάν.

Το Τουρκμενιστάν είναι η 4η πλουσιότερη χώρα σε αποθέματα φυσικού αερίου στον κόσμο, όπως βλέπετε στον παρακάτω πίνακα της Wikipedia.



Κάποιες μετρήσεις εμφανίζουν το Τουρκμενιστάν ως την 6η πλουσιότερη χώρα. Βλέπε  πίνακα Energy Information Administration.



Προς το παρόν το Τουρκμενιστάν είναι εξαρτημένο από την Κίνα, γιατί δεν μπορεί να στείλει κάπου αλλού το φυσικό του αέριο. Η μόνη άλλη λύση είναι η Ρωσία, που είναι ένας φυσικός αντίπαλος του Τουρκμενιστάν. Μπορεί βέβαια το Τουρκμενιστάν να εξάγει το φυσικό του αέριο στην Ευρώπη μέσω Ρωσίας, όπως έκανε στο παρελθόν, αλλά ένα μεγάλο μέρος των εσόδων θα πρέπει να πηγαίνει στην Ρωσία. Επομένως και οι ΗΠΑ και το Τουρκμενιστάν θέλουν να έχει το Τουρκμενιστάν πρόσβαση και σε άλλες αγορές, ώστε να πάψει να είναι εξαρτημένο από την Κίνα. Το Τουρκμενιστάν το επιθυμεί αυτό για οικονομικούς λόγους, για να μπορεί να διαπραγματεύεται καλύτερες τιμές, και οι ΗΠΑ το επιθυμούν για γεωπολιτικούς λόγους, για να μην βρίσκεται μία τόσο πλούσια σε φυσικό αέριο χώρα στον απόλυτο έλεγχο της Κίνας.

Για να αποκτήσει το Τουρκμενιστάν πρόσβαση σε άλλες αγορές, θα πρέπει είτε να κατασκευαστεί ο αγωγός Trans-Caspian, μπλε γραμμή στον πρώτο χάρτη, που θα επιτρέπει στο Τουρκμενιστάν να στέλνει το φυσικό του αέριο στην Ευρώπη, είτε να κατασκευαστεί ο αγωγός TAPI, ώστε να στέλνει το Τουρκμενιστάν το φυσικό του αέριο στην Ασία. Βλέπετε στον παρακάτω χάρτη τους τρόπους που έχουν στην διάθεση τους οι ΗΠΑ για να στείλουν το φυσικό αέριο του Τουρκμενιστάν στην Ευρώπη και στην Ασία, αποφεύγοντας την Ρωσία, το Ιράν και την Κίνα. Οι λύσεις είναι πολύ συγκεκριμένες, και πρέπει να κινηθούν μέσα στα μαύρα πλαίσια του χάρτη. Τον αγωγό Trans-Caspian μπλοκάρουν η Ρωσία και το Ιράν.



Από την άλλη πλευρά η λύση του Ιράν, ως αντικατάσταση του TAPI, δεν νομίζω ότι ενθουσιάζει τις ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ πράγματι σύρθηκαν σε μία συμφωνία με το Ιράν, σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Αυτό όμως το έκαναν επειδή θέλουν να στείλουν το φυσικό αέριο και πετρέλαιο του Ιράν στην Ευρώπη, και επειδή όλοι οι εισαγωγείς πετρελαίου και φυσικού αερίου αποδέχονται ότι θα πρέπει να βρεθεί μία λύση με το Ιράν, προκειμένου να πιεστούν προς τα κάτω οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ έχουν εμπιστοσύνη στο Ιράν, και είναι πολλοί στις ΗΠΑ, κυρίως Ρεπουμπλικάνοι, που έχουν μεγάλες επιφυλάξεις για την συμφωνία αυτή.

Αυτός είναι και ο λόγος που λέγεται ότι το Ισραήλ και το Εβραϊκό λόμπι των ΗΠΑ θα μετακινηθεί σταδιακά προς τους Ρεπουμπλικάνους. Οι Εβραίοι των ΗΠΑ, και το Ισραήλ, έχουν παραδοσιακούς δεσμούς με τους Democrats, λόγω των σοσιαλιστικών καταβολών του Ισραήλ. Επίσης διάβασα ότι οι ΗΠΑ έκαναν μεν την συμφωνία με το Ιράν, αλλά ταυτόχρονα πούλησαν στους Ισραηλινούς τις βόμβες που απαιτούνται για χτυπηθούν εγκαταστάσεις που βρίσκονται πολλά μέτρα κάτω από το έδαφος, όπως συμβαίνει με τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Δεν ξέρω αν όντως ισχύει, αλλά ακούγεται πολύ λογικό, και αν όντως ισχύει είναι ένα ξεκάθαρο μήνυμα των ΗΠΑ προς το Ιράν, ότι οι ΗΠΑ δεν εφησυχάζουν λόγω της συμφωνίας.

Να διευκρινίσω όμως ότι για το Ισραήλ το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είναι δευτερεύον. Για τους Ισραηλινούς τα βασικά προβλήματα είναι δύο. Πρώτον ότι λόγω της εκτόξευσης των εσόδων του, το Ιράν θα μπορεί να στέλνει πολύ περισσότερα όπλα στην Χεζμπολάχ του Λιβάνου και την Χαμάς της Γάζας. Δεύτερον, το Ιράν θα έχει συνεργασίες με πολύ περισσότερες χώρες από αυτές που έχει σήμερα, και θα μπορεί να απομονώσει διπλωματικά τους Ισραηλινούς. Βλέπετε τι διπλωματική πίεση ασκεί το Κατάρ στο Ισραήλ στην Ευρώπη. Η πίεση από ένα ισχυρό Ιράν θα είναι ακόμη μεγαλύτερη.  Αυτά είναι τα βασικά προβλήματα για το Ισραήλ. Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είναι νομίζω μεγαλύτερο πρόβλημα για τις ΗΠΑ. Μελλοντικά ίσως να είναι πρόβλημα και για το Ισραήλ. Στο μέλλον όμως, αφού προς το παρόν το Ιράν δεν θα φτιάξει πυρηνικά όπλα.



Να γυρίσω στο θέμα όμως. Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν δεν σημαίνει λοιπόν ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν έγιναν ξαφνικά οι στενότεροι σύμμαχοι. Το πως θα εξελιχθεί αυτή η νέα συμμαχία μένει να το δούμε στο μέλλον. Για τους Ιρανούς είναι ακόμη δυσκολότερο να πουλήσουν αυτή τη νέα συμμαχία στο εσωτερικό τους, αφού επί δεκαετίες το πολιτικό σύστημα του Ιράν χρησιμοποιεί την περιγραφή “ο μεγάλος Σατανάς” όταν αναφέρεται στις ΗΠΑ. Επομένως πέρα από την καχυποψία των ΗΠΑ, υπάρχουν και αντιδράσεις στο εσωτερικό του Ιράν για την νέα συμμαχία.

Θέλω να πω ότι η λύση που προτείνει η Ινδία δεν είναι καθόλου ικανοποιητική για τις ΗΠΑ, αυτή την στιγμή τουλάχιστον. Για την Ινδία βέβαια, έναν παραδοσιακό σύμμαχο της Ρωσίας, η λύση που προτείνει ο Ινδός πρωθυπουργός είναι μια χαρά. Η Ινδία, λόγω της βελτίωσης στις σχέσεις της με τις ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια, δεν ήθελε να πιέσει πολύ για μία λύση που θα περιελάμβανε το Ιράν, πριν οι ΗΠΑ έρθουν σε κάποια συμφωνία με το Ιράν. Αλλά μετά την συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, οι Ινδοί μπορούν να σπρώχνουν για έναν αγωγό που περιλαμβάνει και το Ιράν, άσχετα αν αυτό δεν αρέσει στις ΗΠΑ. Γιατί οι ΗΠΑ ήταν η χώρα που κυρίως πάλεψε για την συμφωνία με το Ιράν. Τι μπορούν να πουν οι ΗΠΑ στους Ινδούς λοιπόν, ειδικά την στιγμή που ο TAPI δεν δείχνει περνάει από τους Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν?

Πέρα από την έλλειψη εμπιστοσύνης που υπάρχει ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, ο TAPI εξυπηρετούσε και μία άλλη γεωπολιτική επιδίωξη των ΗΠΑ. Ο TAPI θα έδενε το Τουρκμενιστάν, το Αφγανιστάν και το Πακιστάν, και αυτό θα δούλευε υπέρ του ΝΑΤΟ. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι Ταλιμπάν υποστηρίζονται παραδοσιακά από την Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν. Πρόσφατα, επειδή ο TAPI θίγει και τα συμφέροντα του Ιράν, τους Ταλιμπάν υποστηρίζουν και οι Ιρανοί. Βλέπε “Το Ιράν, το Τουρκμενιστάν και ο Οσάμα Μπιν Λάντεν”.

Με τον αγωγό ΤΑPI, οι Πακιστανοί θα είχαν συμφέρον να βοηθήσουν τις ΗΠΑ στο Αφγανιστάν, και όχι τους Σαουδάραβες και τους Ιρανούς. Επίσης ο αγωγός θα έφερνε έσοδα στην κυβέρνηση του Αφγανιστάν, η οποία στρέφεται κατά των Ταλιμπάν. Γι’αυτό και το πρώτο άρθρο του Dipllomat που ανέφερα, λέει ότι μέσω του TAPI οι ΗΠΑ επιθυμούν να “ράψουν” το Αφγανιστάν στην Κεντρική Ασία. Εννοεί δηλαδή ότι ο TAPI, για τους λόγους που ανέφερα, θα βοηθούσε να σταθεροποιηθεί πολιτικά το Αφγανιστάν, και να δημιουργηθεί ένας εν μέρει νατοϊκός διάδρομος Τουρκμενιστάν-Αφγανιστάν-Πακιστάν-Ινδίας. Φαίνεται όμως αρκετά δύσκολο κάτι τέτοιο. Είναι δύσκολο να περάσει ο TAPI από το Αφγανιστάν, με τους Άραβες και τους Ιρανούς να τον πολεμούν ενωμένοι.

Επομένως ναι μεν οι σχέσεις Ινδίας-ΗΠΑ έχουν βελτιωθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια, αλλά δεν είναι δεδομένο ότι η Ινδία μπορεί να κάνει για πάντα υπομονή για έναν αγωγό που ίσως να αποτελεί απλά ένα όνειρο των ΗΠΑ. Η λύση που προτείνει η Ινδία, ο TII, αν τελικά η νέα συμμαχία ΗΠΑ-Ιράν περπατήσει, ίσως να είναι η μόνη εφικτή λύση, άσχετα αν κάνει τις ΗΠΑ να ξινίζουν. Και εδώ που τα λέμε, ο αμερικανικός στρατός πήγε για 10 χρόνια σχεδόν στο Αφγανιστάν. Αν δεν τα κατάφεραν οι ΗΠΑ ούτε και έτσι να αντιμετωπίσουν οριστικά τους Ταλιμπάν, πως θα τα καταφέρουν? Ένα δίκτυο πολλών χιλιομέτρων, που περνάει μέσα από εδάφη που δρουν αντάρτες,  θα είναι καταδικασμένο να είναι συνέχεια τρύπιο.

Για το πρώτο άρθρο που ανέφερα βλέπε:
“Modi in Central Asia: Goodbye TAPI, Hello TII?”, Ιούλιος 2015



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου