Τετάρτη, 22 Ιουλίου 2015

Τουρκία-Ιράν

Πολύ ωραίο άρθρο της Al Monitor “How Turkey Really Feels about the Iran Deal”, του Ιουλίου 2015. Το άρθρο αναφέρεται στο πως βλέπει η Τουρκία την συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, που θα επιτρέψει στο Ιράν να επανασυνδεθεί εμπορικά με τον Δυτικό κόσμο.




Το άρθρο αναφέρει ότι η Τουρκία βλέπει θετικά την συμφωνία. Να προσθέσω κι εγώ ότι η Τουρκία έχει βοηθήσει πολύ στο παρελθόν το Ιράν στις συνομιλίες του με τους Δυτικούς. Το άρθρο αναφέρει όμως επίσης, ότι οι Τούρκοι βλέπουν με προβληματισμό την ανάδειξη του Ιράν σε μία περιφερειακή δύναμη. Η δήλωση του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών Melvut Cavusoglu μετά την συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν νομίζω ότι τα λέει όλα. Είπε ο Τούρκος ΥΠΕΞ, όπως θα διαβάσετε στο άρθρο, ότι το Ιράν θα πρέπει να συμβάλει δημιουργικά στον διάλογο για την Συρία και το Ιράκ. Το άρθρο αναρωτιέται τι θα συμβεί αν το Ιράν δεν ενδιαφέρεται να συμβάλει δημιουργικά στον διάλογο για τα θέματα του Ιράκ και της Συρίας?

Αυτό που προβληματίζει την Τουρκία είναι η ραγδαία βελτίωση στις σχέσεις ΗΠΑ-Ιράν, κάτι που ενδεχομένως η Τουρκία να μην περίμενε πριν μερικά χρόνια. Είδαμε όμως το απίστευτο πρόσφατα, πριν καν γίνει η συμφωνία, τους Αμερικανούς και τους Ιρανούς να πολεμούν πλάι πλάι τον ISIS στην Συρία και στο Ιράκ. Οι ΗΠΑ και το Ιράν πολεμούσαν κατά κάποιο τρόπο την Τουρκία και τους Άραβες. Πλήρης ανατροπή σκηνικού.

Η Τουρκία ναι μεν ήθελε να βρεθεί λύση στο θέμα του Ιράν, ώστε το Ιράν να στείλει το φυσικό του αέριο στην Ευρώπη μέσω Τουρκίας, αλλά ήλπιζε ότι στο μεταξύ θα ανατραπεί ο Σύρος δικτάτορας Άσαντ. Όπως έχω ξαναπεί η Τουρκία και οι Άραβες του Κόλπου ελπίζουν ότι αν ο Άσαντ αναγκαστεί να πάει σε εκλογές, η Τουρκία και οι Άραβες του Κόλπου θα καταφέρουν να πάρουν τον έλεγχο της Συρίας από το Ιράν, αφού οι Σύριοι είναι στην πλειοψηφία τους Σουνίτες Μουσοουλμάνοι. Ο Άσαντ είναι Αλεβίτης. Οι Αλεβίτες είναι ένα παρακλάδι του Σιιτικού Ισλάμ, και το Ιράν αποτελείται στην συντριπτική του πλειοψηφία από Σιίτες Μουσουλμάνους.

Είδαμε λοιπόν στην Συρία το εξής οξύμωρο. Στην αρχή οι ΗΠΑ πίεζαν για την ανατροπή του Άσαντ, ενώ οι Ρώσοι βοηθούσαν με όλη τους τη δύναμη τους Ιρανούς, που προσπαθούσαν να κρατήσουν τον Άσαντ στην εξουσία. Όσο όμως περισσότερο πλησιάζε η συμφωνία με το Ιράν, και όσο αυξανόταν η κόντρα ΗΠΑ-Τουρκίας, τόσο λιγότερο πρόθυμες εμφανίζονταν οι ΗΠΑ να συμβάλλουν στην ανατροπή του Άσαντ στην Συρία, και τόσο λιγότερο πρόθυμοι εμφανίζονταν και οι Ρώσοι να υποστηρίξουν τον Άσαντ. Βλέπε γιατί ο Πούτιν μειώνει την στήριξη του στην Συρία.

Με τα νέα δεδομένα η γεωπολιτική σημασία της Τουρκίας μειώνεται, γιατί αν το Ιράν έχει και την υποστήριξη των ΗΠΑ, και καταφέρει να κρατήσει τον διάδρομο Ιράν-Ιράκ-Συρία υπό τον έλεγχο του, η Τουρκία δεν θα είναι η μόνη διέξοδος για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο της Κασπίας Θάλασσας προς την Ευρώπη.

Και καλό είναι να προσπαθήσουμε να δούμε το όλο πράγμα μέσα από τα μάτια των Αμερικανών. Το σίγουρο είναι ότι η καλύτερη λύση για τις ΗΠΑ είναι να στείλει το Ιράν το φυσικό του αέριο στην Ευρώπη μέσω Τουρκίας. Ας υποθέσουμε όμως ότι οι Τούρκοι και οι Ιρανοί δεν τα βρίσκουν. Τρεις είναι οι λύσεις για τις ΗΠΑ, όπως φαίνεται στον παρακάτω χάρτη. Κάθε μία έχει τα συν και τα πλην της.



Ο Southern Energy Corridor, πράσινη γραμμή, είναι η μόνη λύση που αποφεύγει την θάλασσα. Οι Τούρκοι όμως αγοράζουν τεράστιες ποσότητες φυσικού αερίου από την Ρωσία, και έχουν επίσης αυτονομηθεί, επομένως οι ΗΠΑ δεν μπορούν να βασιστούν πάνω τους όπως στο παρελθόν. Επίσης ο Southern Energy Corridor χωρίς το Ιράν και το Τουρκμενιστάν δεν γεμίζει εύκολα.

Η λύση του East Med δεν έχει αρκετό φυσικό αέριο, και επιπλέον η Ελλάδα και η Κύπρος είναι χώρες πολύ φιλορωσικές και αντιαμερικανικές. Θα μπορούσε φυσικά να προστεθεί σε αυτόν τον διάδρομο φυσικό αέριο από την Σαουδική Αραβία και το Κατάρ. Το Κατάρ όμως είναι ο βασικός σύμμαχος της Τουρκίας, και πολεμάει μαζί με την Τουρκία το Ισραήλ από την Γάζα, μέσω της Χαμάς, άρα με τα σημερινά δεδομένα κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό.

Η Σαουδική Αραβία θα ήταν μία λύση, γιατί έχει ήδη μία ανίερη συμμαχία με το Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Επίσης η Ιορδανία, η χώρα η οποία μεσολαβεί, είναι η μία από τις δύο χώρες, μαζί με την Αίγυπτο, που έχουν υπογράψει συνθήκη ειρήνης με το Ισραήλ μετά την ίδρυση του Ισραήλ το 1948, η Αίγυπτος το 1979, και η Ιορδανία το 1994. Σε αυτή την περίπτωση όμως, θα έπεφταν πάνω στην αδύναμη Ιορδανία η Τουρκία και το Ιράν, και θα ήταν πολύ δύσκολο για την Σαουδική Αραβία και το Ισραήλ υπερασπιστούν την Ιορδανία.

Ήδη η Σαουδική Αραβία και το Ισραήλ καταβάλουν μεγάλες προσπάθειες ώστε να μην πέσει η Ιορδανία στα χέρια του ISIS, και βρεθεί η Τουρκία ανάμεσα στο Ισραήλ και την Σαουδική Αραβία, με ότι αυτό συνεπάγεται για τις δύο χώρες, που ήδη αντιμετωπίζουν την Τουρκία σε πολλά άλλα σημεία. Βλέπει και άρθρο της International Business Times, με τίτλο Fighting ISIS: Kings of Jordan, Saudi Arabia Meeting To Discuss Terrorism, Regional Conflicts”, του Φεβρουαρίου 2015, για τις προσπάθειες που κάνουν η Σαουδική Αραβία και η Ιορδανία να αποκρούσουν τον ISIS στην Ιορδανία.

Έχοντας πει όλα τα παραπάνω, ίσως η καλύτερη λύση από τις τρεις, εξαιρώντας φυσικά την λύση Ιράν-Τουρκία-Ευρώπη, να είναι για τις ΗΠΑ η λύση Ιράν-Ιράκ-Συρίας. Σε αυτή την περίπτωση βέβαια οι ΗΠΑ και οι Ιρανοί θα έχουν να αντιμετωπίσουν στην Συρία και στο Ιράκ και τους Τούρκους, και τους Άραβες, αλλά και τους  Ρώσους. Αλλά με την βοήθεια των ΗΠΑ, και με δεδομένη την οικονομική και στρατιωτική άνοδο του Ιράν, που είναι δεδομένο ότι θα ακολουθήσει την συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα, ίσως ο διάδρομος Ιράν-Ιράκ-Συρίας να μπορεί να καθαριστεί από τους Ιρανούς.

Στην πραγματικότητα είναι δύσκολο να πει κανείς ποια λύση από τις τρεις είναι καλύτερη για τις ΗΠΑ και την ΕΕ, γιατί όλες οι λύσεις παρουσιάζουν τεράστια προβλήματα. Αυτό που μπορεί να ειπωθεί με βεβαιότητα είναι ότι η λύση Ιράν-Τουρκία-Ευρώπη είναι η ιδανική, και επίσης ότι σε καμία περίπτωση δεν συμφέρει τις ΗΠΑ να βρεθεί η Συρία υπό τον έλεγχο της Τουρκίας, και να χάσουν οι ΗΠΑ την λύση Ιράν-Ιράκ-Συρίας, κάτι που θα επιτρέψει στην Τουρκία να εκβιάζουν τις ΗΠΑ και την ΕΕ.

Για το άρθρο της Al Monitor βλέπε


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου