Παρασκευή, 26 Ιουνίου 2015

Η Συμμαχία Ρωσίας-Σαουδικής Αραβίας

Πολύ ωραίο άρθρο του γεωπολιτικού site Diplomat, με τίτλο “The New Saudi Russian Axis: Should America Worry”, του Ιουνίου 2015, σχετικά με την βελτίωση των σχέσεων ανάμεσα στην Ρωσίας και την Σαουδική Αραβία. Το άρθρο αναφέρεται κυρίως στην συνεργασία Ρωσίας Σαουδικής Αραβίας στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, με την Ρωσία να αναλαμβάνει την κατασκευή 16 πυρηνικών αντιδραστήρων στην Σαουδική Αραβία. Το άρθρο αναφέρει επίσης την ίδρυση εταιρείας πετρελαίου από Σαουδαραβικά και Ρωσικά κεφάλαια, ώστε οι δύο χώρες, που είναι από τις πλουσιότερες χώρες σε κοιτάσματα πετρελαίου στον κόσμο, αλλά και οι δύο μεγαλύτεροι εξαγωγείς πετρελαίου στον κόσμο, να συνεργαστούν στον τομέα του πετρελαίου.



Να προσθέσω ότι η Ρωσία είναι η χώρα που βρίσκεται όλα αυτά τα χρόνια πίσω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, του μεγάλου εχθρού της Σαουδικής Αραβίας. Με την βελτίωση των σχέσεων ΗΠΑ-Ιράν, που αν ολοκληρωθεί θα επιτρέψει στο Ιράν να στείλει το πετρέλαιο και φυσικό του αέριο στην Ευρώπη, απειλώντας οικονομικά την Ρωσία, άνοιξε ο δρόμος για την βελτίωση των σχέσεων Σαουδικής Αραβίας-Ρωσίας.

Αυτό που κυρίως χωρίζει την Σαουδική Αραβία και την Ρωσία είναι ο ανταγωνισμός στις αγορές πετρελαίου. Οι δύο χώρες όμως έχουν και μεγάλα περιθώρια συνεργασίας. Πρώτον μπορούν να συνεργαστούν ως καρτέλ, μειώνοντας την παραγωγή πετρελαίου, οδηγώντας σε άνοδο των τιμών του, κάτι που δημιουργεί πρόβλημα στις ΗΠΑ, στην ΕΕ και στην Κίνα, που είναι οι μεγαλύτεροι εισαγωγείς πετρελαίου στον κόσμο, και ως εκ τούτου επιθυμούν χαμηλές τιμές.

Αν επίσης οι ΗΠΑ καταφέρουν να συμμαχήσουν με το Ιράν, κάτι που μέχρι ένα βαθμό έχουν ήδη πετύχει, η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία θα έχουν το Ιράν ως κοινό εχθρό. Επίσης, αν το Ιράν συμμαχήσει με τις ΗΠΑ, η Ρωσία δεν θα έχει πλέον κανέναν λόγο να υποστηρίζει το καθεστώς Άσαντ στην Συρία, που είναι ο βασικός σύμμαχος των Ιρανών όλα αυτά τα χρόνια, και ένας μεγάλος αντίπαλος της Σαουδικής Αραβίας. Η Ρωσία έχει ήδη μειώσει την στήριξη της στον Άσαντ στην Συρία, χωρίς να έχει πλήρως αποσύρει την υποστήριξη της.

Επίσης μία βελτίωση στις σχέσεις Σαουδικής Αραβίας και Ρωσίας θα βοηθήσει την Ρωσία, γιατί οι Σουνίτες Τζιχαντιστές που υποστηρίζονται από την Σαουδική Αραβία θα πάψουν να χτυπούν την Ρωσία στις περιοχές που οι δύο χώρες έχουν κοινά συμφέροντα. Επίσης η Ρωσία θα βοηθήσει την Σαουδική Αραβία να αντιμετωπίσει τους Τζιχαντιστές που υποστηρίζονται από την Τουρκία και το Κατάρ στο Ιράκ και την Συρία, οι οποίοι έχουν ήδη κινηθεί πολλές φορές απειλητικά εναντίον των συνόρων της Σαουδικής Αραβίας.

Επίσης η Ρωσία, αν τα βρει με την Σαουδική Αραβία, μπορεί να πάψει να στηρίζει το Ιράν στον πόλεμο στην Υεμένη, μία περιοχή που δεν είναι ιδιαίτερα σημαντική για την Ρωσία, ή τουλάχιστον να έχει μία ουδέτερη στάση ανάμεσα στην Σαουδική Αραβία και το Ιράν σε αυτό τον πόλεμο. Να μην ξεχνάμε επίσης ότι ήδη η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία βρίσκονται στην ίδια πλευρά στην Αίγυπτο, με την Σαουδική Αραβία και την Ρωσία να στηρίζουν τον Αιγύπτιο στρατηγό Σίσι, και την Τουρκία, το Ιράν, το Κατάρ και το Σουδάν να στηρίζουν τους Σουνίτες Ισλαμιστές της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, οι οποίοι επιτίθονται στον Σίσι από την Λιβύη και από την Γάζα.

Είναι πάρα πολλά τα πεδία που μπορούν να συνεργαστούν οι Σαουδάραβες και οι Ρώσοι.  Γιατί το βασικό τους πρόβλημα, που είναι ο ανταγωνισμός στις εξαγωγές πετρελαίου, μπορούν τελικά να το ξεπεράσουν, γιατί η Ρωσία πουλάει κυρίως στην Ευρώπη και η Σαουδική Αραβία πουλάει κυρίως στην Ασία. Όσο η Σαουδική Αραβία ήταν σύμμαχος των ΗΠΑ αυτό το πρόβλημα ήταν δύσκολο να ξεπεραστεί, γιατί οι ΗΠΑ πίεζαν την Σαουδική Αραβία να παράγει περισσότερο πετρέλαιο ώστε να σπρώχνει χαμηλά την τιμή του βαρελιού. Οι ΗΠΑ πλέον δεν μπορούν να πιέζουν την Σαουδική Αραβία όπως έκαναν στο παρελθόν. Η Σαουδική Αραβία βέβαια έχει όφελος να πιέζει την τιμή του πετρελαίου προς τα κάτω, γιατί αυτό μειώνει τα έσοδα του Ιράν και της Ρωσίας, και την δυνατότητα τους υποστηρίζουν τους Σιίτες Ισλαμιστές στην Συρία και στο Ιράκ.

Μία εξομάλυνση όμως στις σχέσεις Ρωσίας-Σαουδικής Αραβίας θα μείωνε την ανάγκη της Σαουδικής Αραβίας να καταφεύγει σε αυτόν τον οικονομικό πόλεμο εναντίον της Ρωσίας. Υπάρχει βέβαια και το Ιράν, αλλά η πίεση προς την Σαουδική Αραβία θα ήταν σαφώς μικρότερη. Να προσθέσω ότι τα κοιτάσματα της Σαουδικής Αραβίας είναι από τα ευκολότερα κοιτάσματα στον κόσμο, και η Σαουδική Αραβία είναι η χώρα που έχει την δυνατότητα να παράγει πετρέλαιο με το μικρότερο δυνατό κόστος. Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους που οι Σαουδάραβες μπορούν να χρησιμοποιούν το πετρέλαιο ως εργαλείο οικονομικού πολέμου εναντίον του Ιράν και της Ρωσίας.

Το βασικό πρόβλημα στις σχέσεις ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας είναι ότι οι ΗΠΑ δεν αγοράζουν πλέον μεγάλες ποσότητες πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, γιατί έχουν αυξήσει τις εισαγωγές τους από τον Καναδά, την Νιγηρία, το Μεξικό και την Βενεζουέλα, αλλά και γιατί έχουν αυξήσει την δικής τους παραγωγή. Αυτό έκανε τους Σαουδάραβες να στραφούν προς την Κίνα, που είναι ο μεγάλος πελάτης της γειτονιάς, κάνοντας μεγάλα τμήματα της Σαουδαραβικής ελίτ να βλέπουν τις ΗΠΑ ως εμπόδιο στην περεταίρω σύσφιξη των σχέσεων Σαουδικής Αραβίας-Κίνας.

Το άλλο πρόβλημα στις σχέσεις Σαουδικής Αραβίας-ΗΠΑ, είναι ότι οι ΗΠΑ προωθούν τον αγωγό TAPI (Τουρκμενιστάν-Αφγανιστάν-Πακιστάν-Ινδία), που σε πρώτη φάση θα κατεβάσει στη Νότια Ασία φυσικό αέριο του Τουρκμενιστάν, χτυπώντας τους Άραβες και τους Ιρανούς. Σε δεύτερη φάση μπορεί από την ίδια διαδρομή να φτάσει στην Νότια Ασία και πετρέλαιο από το Καζακστάν. Αυτός είναι και ο λόγος που ο Οσάμα Μπιν Λάντεν είχε την έδρα του στο Αφγανιστάν, και ήταν τόσο αντι-Αμερικανός. Το Αφγανιστάν μπορεί να μπλοκάρει την κάθοδο στην Νότια Ασία, του Τουρκμενικού φυσικού αερίου, και του πετρελαίου το Καζακστάν.

Αυτά τα προβλήαματα οδήγησαν τελικά στην τρομοκρατική επίθεση στους Δίδυμους Πύργους τον Σεπτέμβριο του 2001. Στην συνέχεια οι ΗΠΑ επέτρεψαν στους Ιρανούς να πάρουν τον έλεγχο του Ιράκ. Αυτό οι ΗΠΑ δεν το έκαναν ως αντίποινα στην Σαουδική Αραβία, αλλά επειδή ήθελαν να απελευθερώσουν από τον Σαντάμ Χουσέιν τους Κούρδους του Ιρακινού Κουρδιστάν, που είναι πολύ φιλο-Αμερικανοί, και είναι πολύ πλούσιοι σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Να θυμίσω όμως ότι στον πόλεμο του Ιράκ το 1991, οι Αμερικανοί έφτασαν μέχρι την Βαγδάτη, αλλά προκειμένου να εξυπηρετήσουν τους συμμάχους τους Σαουδάραβες, δεν ανέτρεψαν τον Σαντάμ Χουσέιν, γιατί κάτι τέτοιο θα επέτρεπε στους Ιρανούς να πάρουν τον έλεγχο του Ιράκ.

Μετά όμως την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους οι ΗΠΑ δεν είχαν κανέναν λόγο να ανέχονται τον σύμμαχο των Ρώσων Σαντάμ Χουσέιν, και να μην βοηθούν τους φιλο-Αμερικανούς Κούρδους του Βορείου Ιράκ, τους οποίους καταπίεζε ο Σαντάμ Χουσέιν. Αυτός ήταν ο λόγος που επιτέθηκαν στο Ιράκ το 2003. Προηγουμένως, το 2001, είχαν ήδη επιτεθεί στους Σουνίτες Ισλαμιστές Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν, οι οποίοι υποστηρίζονται από τους Άραβες του Κόλπου και από το Πακιστάν. Και το χτύπημα στο Ιράκ, αλλά και το χτύπημα στο Αφγανιστάν, ήταν τεράστια πλήγματα για την Σαουδική Αραβία.

Η βελτίωση των σχέσεων Σαουδικής Αραβίας-Ρωσίας έχει μεγάλο ενδιαφέρον, και θα πρέπει να αναμένουμε για κάθε βήμα προόδου που θα υπάρχει στις σχέσεις ΗΠΑ-Ιράν, να βλέπουμε και ένα αντίστοιχο βήμα στις σχέσεις Σαουδικής Αραβίας-Ρωσίας. Χωρίς να περιμένουμε όμως, στο άμεσο μέλλον τουλάχιστον, να γίνει το Ιράν ένας 100% σύμμαχος των ΗΠΑ και η Σαουδική Αραβία ένας 100% σύμμαχος της Ρωσίας. Δεν αποκλείεται κάποια στιγμή να συμβεί και αυτό, αλλά προς το παρόν θα πρέπει απλά να περιμένουμε ένα πιο δαιδαλώδες πλέγμα συμφερόντων. Ο παρακάτω χάρτης του Πανεπιστημίου Columbia εμφανίζει με μαύρες κηλίδες τα κοιτάσματα πετρελαίου, και με κόκκινες κηλίδες τα κοιτάσματα φυσικού αερίου.



Για περισσότερες πληροφορίες για τους ενεργειακούς πολέμους της Μέσης Ανατολής βλέπε “Οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα στην Μέση Ανατολή: Συνεργασίες και Συγκρούσεις”, στην παρακάτω διεύθυνση


και “Ῥωσία vs Τουρκία: Η Γεωπολιτική των Αγωγών South Stream και Turk Stream”, στην παρακάτω διεύθυνση.


Για το άρθρο του Diplomat βλέπε παρακάτω διεύθυνση





Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου